image

Een kraanbrug is een beweegbare brug die open en dicht gaat door te draaien om een verticale z-as.

Op het landhoofd zijn twee of meer driehoekvormige armen bevestigd die kunnen draaien. De draaiassen van de armen staan op het landhoofd; de punt van de driehoek rust op het bruggenhoofd dat zich op het andere landhoofd bevindt. Als de brug is gesloten staan de armen haaks op de vaarrichting, in geopende toestand zijn ze tegen het landhoofd aangedraaid, parallel aan de vaarrichting.

De kraanbrug is een uitvinding van de Hollandse spoorwegingenieur Frederik Willem Conrad (1800-1870). Het voordeel van de kraanburg is dat hij goedkoop is en gemakkelijk te bedienen. Het nadeel is echter dat het wegdek eerst verwijderd dient te worden voordat de brug kan worden geopend. Vandaar dat de gebouwde kraanbruggen vooral spoorbruggen zijn.

Voor militair gebruik was de kraanbrug ook populair omdat de weggedraaide brug niet zoals een klapbrug een doelwit was voor vijandelijk vuur en het uitzicht van de verdedigers belemmerde. De kraanbrug bij Fort Ronduit (het noordelijkste fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie ten noorden van de vesting Naarden) werd in 2006 gerestaureerd.

Gebouwde kraanbruggen in Nederland

Plaats

Voltooid

Locatie

Opmerking

Rotterdam

1846

Dubbele Kraanbrug over de Schie in Delfshaven

Vervangen door dubbele draaibrug in 1890

Breda

1861

Kraanbrug over de Mark voor spoorlijn Maastricht Breda

Status onbekend

Leiden

1878

Kraanbrug bij Leiden

Vervangen door draaibrug na 1902

Gorinchem

1878

Kraanbrug bij Fort Vuren

Bestaat nog

Leerdam

1880

Toegangsbrug Fort Diefdijk

Bestaat nog, gerestaureerd in 2011

Apeldoorn

 

Kraanbrug over Apeldoorns Kanaal voor spoorlijn

Status onbekend

Beilen

 

Kraanbrug over het Oranjekanaal

Status onbekend

Beverwijk

1867

Kraanbrug over de Wijkervaart voor de spoorlijn Haarlem - Uitgeest

In 1930 gesloopt en vervangen door een vaste brug, was de laatste dienstdoende spoorwegkraanbrug.

Naarden

1876

Kraanbrug bij Fort Ronduit

Is na een restauratie in 2006 in opdracht van de Rijksgebouwendienst weer operationeel.

Naarden

 

Kraanbrug bij Utrechtse Poort

Kleine restanten aanwezig. Er staat nu een niet-werkende replica.

Naarden

 

Kraanbrug bij Ravelijn VI

Fundamenten van slingertrommel gevonden bij restauratie van het ravelijn in 2001. Deze is nu ook zichtbaar verwerkt in het ravelijn. Op de plaats van de oorspronkelijke brug staat nu een niet werkende replica.

Zwolle

 

Kraanbrug over Overijsselse Vecht

Status onbekend

Klik hier om een filmpje te bekijken over de werking van een kraanbrug