Koninklijke Heijmans bouwt voetgangersbrug met partners
Beton is wereldwijd verantwoordelijk voor ongeveer 8% van de totale CO2-uitstoot.
Tegelijkertijd staat Nederland voor een enorme vervangings- en renovatieopgave van bruggen en viaducten. Fundamentele innovatie is noodzakelijk. In de Heijmans Voortuin in Rosmalen heeft Heijmans daarom een wereldprimeur gerealiseerd: een modulaire brug met volledig CO2-neutraal beton.
door D. Verschuren
De brug fungeert als tastbaar demonstratiemodel en laat zien dat verduurzaming en maakbaarheid hand in hand kunnen gaan; niet in theorie, maar in de praktijk. Er zijn verschillende duurzame betonmengsels gebruikt in de brug. Om te komen tot een brugdek van CO2-neutraal beton, is gekozen voor een unieke en zorgvuldig afgestemde samenstelling van bestaande en nieuwe materialen:
• Hoogovencement, met een aanzienlijk lagere CO2-voetafdruk dan traditioneel Portlandcement;
• Paebbl, een cementvervanger waarin CO2 permanent wordt vastgelegd;
• Clim@Add, een CO2-negatieve vulstof.
Innovatief toeslagmateriaal
Het resultaat is een betonmengsel dat volledig CO2-neutraal is en voor 75% bestaat uit circulaire grondstoffen, zonder gebruik van primair zand en grind. De betonmix van de fundering bestaat uit:
• ACT-cement, met een lagere CO2- voetafdruk dan hoogovencement (ACT = Advanced Cement Technology);
• innovatief gerecycled beton als toeslagmateriaal.
Hier is het resultaat een betonmengsel dat 50% minder CO2-uitstoot heeft dan normaal en het bestaat voor 50% uit circulaire grondstoffen.
Opdrachtgevers zijn bij het hele proces betrokken. De realisatie van het project is een samenwerking binnen de keten: initiatiefnemer Heijmans verzorgde het projectmanagement en de realisatie, HCM Cement en Ecocem leverden de duurzame cementen, Van der Kamp produceerde de betonmengsels, Paebbl leverde de cementvervanger, CarStorCon leverde de Clim@Add en Urban Mine leverde de innovatief gerecyclede betongranulaten.
Aanpassing regelgeving nodig
Technisch gezien is het beton nu al toepasbaar. De reden dat grootschalige toepassing misschien nog enkele jaren vergt, ligt niet in de prestaties van het materiaal, maar in de huidige regelgeving. Het betonmengsel valt op dit moment buiten de bestaande normen en richtlijnen. Dat betekent dat projecten moeten worden gerealiseerd via ‘design by testing’, waarbij met aanvullende beproevingen wordt aangetoond dat veiligheid en levensduur zijn geborgd. Dat is technisch prima haalbaar, maar vraagt meer projectbegeleiding dan normaal. Hiertoe is onder andere een proefbelasting op de brug uitgevoerd.
Parallel hieraan wordt gewerkt aan:
• certificering van nieuwe ingrediënten;
• aanpassing en actualisatie van regelgeving;
• het stroomlijnen van toelatings-procedures.
Daarnaast vraagt ook het modulaire en demontabele brugconcept gewenning bij asset-beheerders en opdrachtgevers. Die onbekendheid is geen technisch obstakel, maar wel een organisatorische en culturele stap. Realistisch gezien duurt het daarom enkele jaren voordat dit type beton en dit bouwconcept de ‘normale praktijk’ wordt.
Schaalbare oplossing
De brug in de Heijmans Voortuin is uitgevoerd als voetgangersbrug. Dat is een bewuste keuze: niet vanwege beperkingen van het beton, maar om de innovatie snel zichtbaar en tastbaar te maken. De toegepaste betoninnovaties zijn echter niet gebonden aan deze constructie. Hetzelfde materiaal en concept zijn toe te passen voor verkeersbruggen, viaducten, gebouwen, kademuren of zelfs
stoeptegels. De voetgangersbrug is daarmee geen eindpunt, maar een startpunt voor opschaling.
Modulair, prefab en demontabel
Behalve het materiaalgebruik is ook het constructieve concept vernieuwend. De brug is prefab geproduceerd, modulair opgebouwd en volledig demontabel. Dit maakt het mogelijk om bruggen sneller te realiseren, eenvoudiger te onderhouden en aan het einde van de levensduur hoogwaardig te hergebruiken. Heijmans ziet deze brug als een bouwsteen richting standaardisatie en industrialisatie. Dit is essentieel om de komende decennia honderden bruggen verantwoord te kunnen vervangen binnen de beschikbare tijd, ruimte en milieugrenzen.
Sectorbrede toepassing
De Heijmans Voortuin fungeert als open innovatieplek waar nieuwe oplossingen eerst in de praktijk worden getest. Niet op papier, maar als volwaardig object. Met deze brug van CO2-neutraal beton nodigt Heijmans opdrachtgevers, beheerders en ketenpartners expliciet uit om samen ervaring op te doen en de stap te zetten van pilots naar grootschalige toepassing. De boodschap is helder: het kan samen — bouwen én verduurzamen, veiligheid én circulariteit, snelheid én kwaliteit. De brug in Rosmalen laat zien dat de toekomst van beton niet hoeft te wachten.
Over de auteur
Dennis Verschuren is PR-manager van Koninklijke Heijmans.
